The media killed Dirk Scheringa Er ging nog wat vooraf aan de oproep van Pieter Lakeman in Goedemorgen Nederland. De consumentenrubrieken Kassa van de VARA en vooral Radar van de TROS namen de klachten over de DSB-praktijken al eerder serieus en Nova was gekomen met een aantal (anoniem gemaakte) ex-werknemers. Wouter Bos zei in de Tweede Kamer: ‘Ik vind een provisie van 80 tot 90% totaal idioot.’ Dat sloeg niet per se op de DSB, zou hij later verklaren, maar wie dacht bij dat statement aan de Rabo of de ABN? Hebben ‘de media’ (en met name de televisie) met orkaankracht het brandje aangewakkerd? Op 1 oktober viel het nieuws in de avondrubrieken niet te negeren. Alleen Netwerk liet het verhaal liggen. Nova (663.000 kijkers) en 1 Vandaag (926.000) sloegen toe. In het RTL Nieuws van half acht was DSB het derde item, bij het acht-uur-Journaal kwam het op plek 2. Pauw en Witteman haalden (de nacht- en middagherhaling opgeteld bij de live-uitzending) een boven-gemiddelde 1.298.00 kijkers. Het is volstrekt onverantwoord de kijkcijfers van (zes) programma’s (de drie actualiteitenrubrieken, de twee nieuwsuitzendingen, de late-night-talkshow) bij elkaar op te tellen, maar de teller komt dan op 5,4 miljoen te staan en dat wordt pas weer op die catastrofale maandag 12 oktober toen het doek echt gevallen was overtroffen. Vrijdag 2 oktober werd een slechte dag voor DSB (100,9 miljoen weg), maar het record werd gevestigd op zaterdag 3 oktober toen de spaarders die het vertrouwen hadden verloren maar liefst 128 miljoen terughaalden. Daar had de televisie de avond daarvoor weinig aanleiding voor gegeven, slechts Nova berichtte. Kennelijk gaf het weekend gelegenheid tot telebankieren. Ogenschijnlijk ebde de zorg vervolgens even weg: zondag 54,1 en maandag 57,9 ontsparing. Zondag was zelfs een volledige medialuwe dag voor de geplaagde Noord-Hollanders wat vooral mooi meegenomen was omdat het NOS-Journaal na Studio Sport en in afwachting van Boer zoekt vrouw de best bekeken nieuwsuitzending van de week pleegt te zijn. Het hoogtepunt (ook wel dieptepunt) van week 41 kwam op dinsdag 6 oktober: 77,6 miljoen. Niet zo vreemd, want er werd de avond daarvoor gevuurd vanuit het RTL-nieuws (voor 1.139.000 kijkers), maar vooral door Radar (2.042.000) en haar boosheid mocht Antoinette Herstenberg nog eens dunnetjes overdoen in Pauw en Witteman (1.537.000). Terwijl op de beeldbuis het DSB-logo zo ongeveer op het scherm begon te branden nam opmerkelijk genoeg de onrust onder de rekeninghouders juist af. Dinsdag: Nova en 1 Vandaag. Woensdag: ‘slechts’ 52,6 verlies voor DSB. Die avond: Nova, Netwerk en 1 Vandaag. Donderdag: nog minder: 36,4. Die avond: alweer Nova en aansluitend Pauw en Witteman met Pieter Lakeman en zijn medestander tevens tegenstrever Jelle Hendrickx van het Steunfonds Probleemhypotheken, met overzichtelijke gevolgen: 15,5. ‘Zonder hetze was er nu nog een DSB Bank,’ luidde de opening van de opiniepagina in NRC Handelsblad op dinsdag 13 oktober. Bestuurders, politici en journalisten hadden ‘voorzichtiger’ moeten zijn. Hoe? ‘Ik verwijt de media in deze zaak sensatiejournalistiek te hebben bedreven ten koste van een mooi en gezond bedrijf, dat nu door hun schuld ten onder is gegaan,’ weet een ingezondenbrievenschrijver in Het Parool. Waar? De DSB liet communicatief steken vallen en het is nou eenmaal goede tv-journalistiek naar emotie te streven en gedupeerden, slachtoffers, ooggetuigen aan het woord te laten. Een hype maak je niet, een hype ontstaat. Ieder afzonderlijk televisieprogramma heeft een eigen verantwoordelijkheid en doelstelling. Op wat nieuws is haak je in. Het totaal van al die berichtgeving kan de vorm van een hype aannemen. Zonder twijfel hebben de media bijgedragen aan de ondergang van DSB. Maar er is niet altijd een relatie tussen veel aandacht en toename van paniek. De rol van de media was bovenal onvermijdelijk.